Jak pokonać uzależnienie od określonych substancji i zachowań
Niektóre kłopoty rozwijają się stopniowo i przez długi okres czasu mogą pozostawać niezauważone przez osobę, której dotyczą, a także jej otoczenie. Na starcie określone zachowanie może pojawiać się jedynie w wybranych sytuacjach, na przykład w trakcie spotkań towarzyskich, w czasie stresu albo jako sposób na oderwanie się od codziennych zadań. Z zdarza się, że może jednakże rozpocząć zajmować więcej sugestie i wpływać na rytm dnia.
Uzależnienia nie dotyczą tylko jednej konkretnej substancji czy aktywności. Mogą mieć różnorakie podłoże i przebieg, dlatego przy ocenie problemu znaczenie ma nie tylko to, jak na prawdę często dane zachowanie występuje, lecz także jakie miejsce zajmuje w życiu. Ważnym sygnałem bywa sytuacja, w której osoba podejmuje próby ograniczenia zachowania, ale po pewnym czasie wraca do wcześniejszego schematu. Warto też zwrócić uwagę na sytuacje, gdy określona czynność zaczyna być traktowana jako główny sposób radzenia sobie ze zdenerwowaniem, napięciem, samotnością albo innymi trudnymi stanami emocjonalnymi.
W praktyce walka z uzależnieniem na prawdę często wiąże się z koniecznością zmiany kilku elementów zwykłego funkcjonowania równocześnie. Samo unikanie określonej substancji lub zachowania nie za każdym razem rozwiązuje wszystkie trudności, szczególnie jeżeli uprzednio pełniło ono konkretną funkcję. Jeżeli już przykładowo służyło rozładowywaniu napięcia po konflikcie albo pozwalało na czasowe odcięcie się od problemów, podobne sytuacje mogą wciąż wywoływać silną potrzebę powrotu do dawnego sposobu działania. Dlatego ważne jest obserwowanie własnych reakcji i zauważanie powtarzających się okoliczności. Pomocne może być zwracanie uwagi na porę dnia, miejsce, osoby dzisiejsze w danej sytuacji oraz emocje pojawiające się przed impulsem. Nie znaczy to, że samo rozpoznanie takich współzależności wystarczy do rozwiązania problemu. Pozwala jednak dokładniej określić momenty, w których utrzymanie zmiany staje się zwłaszcza skomplikowane. W współzależności od rodzaju uzależnienia potrzebne mogą być również różnorodne formy profesjonalnej pomocy, ponieważ inne zagrożenia i ograniczenia występują przy poszczególnych substancjach a także zachowaniach.
Zastanawiając się nad tym, jak pokonać uzależnienie, trzeba brać pod uwagę również wcześniejsze doświadczenia. Próba, która zakończyła się powrotem do dawnego schematu, może dostarczyć informacji o tym, czego zabrakło lub jakie okoliczności okazały się zbyt trudne. W pewnych sytuacjach kłopotem jest brak przygotowania na sytuacje stresowe, innym razem zbyt szybkie wprowadzanie wielu zmian naraz. Znaczenie mogą mieć również relacje z osobami, z którymi uprzednio związane było określone zachowanie. W takich warunkach niezbędne może być uwarunkowanie nowych zasad kontaktu albo ograniczenie sytuacji, które sprzyjają powrotowi do nałogu. Nie zawsze jest to proste, w szczególności gdy uzależnienie przez długi czas było częścią życia towarzyskiego lub rodzinnego. Warto też pamiętać, że nie każda trudność po zmianie oznacza to samo. W sytuacji niektórych substancji nagłe odstawienie może powodować objawy wymagające oceny medycznej, dlatego sposób ograniczania ich przyjmowania nie powinien być ustalany jedynie na podstawie cudzych doświadczeń.
Zmiana dotychczasowego schematu może wpływać też na osoby pozostające w najbliższym otoczeniu. Bliscy często przez długi czas starają się pomagać, kontrolować sytuację albo łagodzić konsekwencje zachowania, co nie za każdym razem prowadzi do oczekiwanej zmiany. Czasem potrzebne jest przede wszystkim jasne określenie własnych granic i rozdzielenie odpowiedzialności za decyzje poszczególnych osób. Osoba zmagająca się z problemem może potrzebować czasu na rozpoznanie własnych mechanizmów działania, a rodzina lub partner również może mieć własne trudności powiązane z całą sytuacją. W miarę trwania procesu ukazują się pytania dotyczące organizacji dnia, pracy, odpoczynku, kontaktów społecznych i sposobności spędzania wolnego czasu. Te obszary nie są dodatkiem pozbawionym znaczenia, ponieważ wcześniejszy nałóg mógł zajmować w nich dużą przestrzeń. O ile zostaje ona nagle pusta, mogą pojawić się nuda, napięcie albo poczucie dezorganizacji. Z tego względu obserwowanie codziennych przekształceń i ich konsekwencji jest bardzo istotną częścią rozumienia tego, jak uzależnienie wpływa na funkcjonowanie człowieka.
Sprawdź również informacje na stronie: Prywatna terapia uzależnień.
